آیا تا به حال به تأثیر استرس بر پوست خود توجه کرده اید؟ استرس بخش جدایی ناپذیر زندگی مدرن است. اثرات استرس فقط مربوط به جنبه روانی آن نیست. استرس می تواند مستقیما بر ارگان های داخلی و خارجی بدن از جمله پوست تاثیر بگذارد و به آن ها آسیب وارد کند. پوست مستقیما به اضطراب واکنش نشان می دهد. استرس می تواند اثرات منفی بسیاری از جوش و لک گرفته تا پیری زودرس را برای پوست شما به همراه داشته باشد. علاوه بر این، تشدید بیماری های پوستی از جمله اگزما و پسوریازیس، عدم ترمیم زخم ها، خشکی و تحریک پذیری بالا نیز می توانند از مهم ترین پیامدهای فشار عصبی و از جمله آثار منفی استرس بر پوست باشند.
بر اساس مطالعات علمی به نظر می رسد راهکارهایی چون یوگا، مدیتیشن، رعایت رژیم غذایی، ماساژ پوست و داشتن خواب کافی می توانند به مدیریت استرس کمک کنند و اثرات استرس بر پوست را کاهش دهند. در این مقاله با 9 تأثیر شایع استرس بر پوست و راه حل های کاربردی مقابله با استرس پوستی آشنا خواهید شد.
فهرست مطالب
9 تأثیر استرس بر پوست و روش های مقابله
در ادامه 9 تأثیر استرس بر پوست و علت هر یک از آن ها را بررسی خواهیم کرد. همچنین روش مقابله با آسیبهای پوستی ناشی از تنش را فرا گرفته و به معرفی بهترین محصول برای درمان هر یک از این عارضه ها می پردازیم. پوست مهم ترین سد دفاعی بدن در برابر عوامل بیرونی و محیطی است. استرس به راحتی این سد دفاعی را تحت تاثیر قرار می دهد و آن را درگیر بیماری ها و عارضه های گوناگون می کند. عوارض استرس تنها به پوست محدود نمی شود و ابرو، مژه، موی سر و ناخن ها را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
۱. افزایش جوش و آکنه
استرس و جوش صورت رابطه تنگاتنگی با یکدیگر دارند. یکی از واضحترین نمودهای تأثیر استرس بر پوست ، بروز جوش و آکنه است. در شرایط استرسی، بدن هورمونی به نام کورتیزول ترشح میکند. این هورمون سبب افزایش فعالیت غدد چربی میشود که در نتیجه آن، پوست چربتر شده و منافذ مسدود میگردند. در نتیجه محیطی ایدهآل برای رشد باکتریهای مولد آکنه ایجاد می شود و جوش استرسی در نواحی چرب مانند پیشانی، بینی و چانه به وجود می آید.
راهکار: استفاده از محصولات کنترلکننده چربی، شستوشوی منظم پوست و بهرهگیری از ترکیبات ضدالتهاب مانند نیاسینامید میتواند مؤثر باشد. برای کاهش آثار منفی استرس بر پوست و کنترل این نوع آکنه، باید یک روتین مراقبت از پوست مناسب را رعایت کنید. از ژل شستشوی ضدجوش با ترکیبات کنترلکننده چربی، مانند سالیسیلیک اسید یا زینک برای پاکسازی عمیق منافذ استفاده کنید. از یک ماده ضدالتهاب و تنظیمکننده چربی مانند سرم یا کرمهای حاوی نیاسینامید برای جلوگیری از بروز بیشتر آکنه کمک بگیرید. همچنین لازم است از یک مرطوبکننده سبک و فاقد چربی (oil-free) برای تأمین رطوبت پوست بدون ایجاد انسداد منافذ استفاده نمایید.
برای مقابله مؤثر با جوش استرسی، استفاده از ترکیب محصولات زیر پیشنهاد میشود:
• شوینده کنترل چربی حاوی زینک یا سالیسیلیک اسید برای پاکسازی عمیق پوست
• سرم ضدجوش با فرمولاسیون حاوی نیاسینامید، روغن درخت چای یا بنزوئیل پراکساید جهت کاهش التهاب و رفع جوشهای فعال
۲. حساسیت و قرمزی پوست
تأثیر استرس بر پوست گاهی به شکل آزاردهندهتری چون ایجاد حساسیت و قرمزی خود را نشان میدهد. زمانی که بدن تحت استرس قرار دارد، عملکرد سد دفاعی پوست تضعیف شده و نسبت به محرکهای محیطی بسیار حساس میشود. در نتیجه علائمی چون قرمزی، التهاب، سوزش یا حتی خارش نمایان می شوند.
راهکار: با استفاده از محصولات آرامبخش و ضدالتهاب مانند عصاره بابونه، آلوئهورا یا بیزابولول توصیه میشود.
برای کاهش حساسیت و قرمزی پوست ناشی از استرس از کرمهای ضدالتهاب حاوی ترکیباتی مانند بیزابولول، عصاره بابونه یا ب کمپلکس استفاده کنید. سرمها یا ژلهای آرامبخش حاوی آلوئهورا، گلیسرین یا آلانتوئین نیز به تسکین پوست کمک می کنند. در این دوره از ترکیبات معطر و محصولات لایهبردار دوری کنید. اگر پوست خشک، نازک یا مستعد اگزما دارید، ممکن است علائم شدیدتری را تجربه کنید. در این موارد استفاده از یک کرم تسکیندهنده پوست حساس با ترکیبات آرامبخش مانند بیزابولول، آلوئهورا یا عصاره جو دوسر توصیه می شود.
۳. خشکی شدید و کمآبی
یکی دیگر از جلوههای منفی تأثیر استرس بر پوست ، خشکی شدید و کمآبی است. زمانی که تحت اضطراب قرار میگیرید، تعادل میان آب و چربی پوست دچار اختلال می شود. در چنین شرایطی، میزان ترشح چربی طبیعی کاهش یافته و سد دفاعی پوست تضعیف میشود. این اختلال منجر به کاهش توانایی پوست در حفظ رطوبت شده و خشکی و کشیدگی پوست را به همراه دارد. علائم در پوستهای خشک و حساس شدت بیشتری داشته و احساس سوزش، ترکهای ریز و قرمزی را به همراه دارد.
راهکار: استفاده از مرطوبکنندههای حاوی هیالورونیک اسید، سرامیدها و نوشیدن آب کافی از راههای مقابله با این مشکل است.
درمان خشکی پوست ناشی از اضطراب نیازمند توجه به دو نکته کلیدی است: بازگرداندن رطوبت و حفظ آن در پوست. داشتن یک روتین مرطوبکننده منظم شامل شوینده ملایم، تونر بدون الکل و کرم آبرسان، راهکاری مؤثر برای رفع خشکی پوست است. به منظور جذب، حفظ و بازسازی سد رطوبتی پوست، استفاده از یک آبرسان قوی یا سرم مرطوبکننده با ترکیباتی مانند هیالورونیکاسید، گلیسیرین یا پانتنول توصیه میشود.
۴. تیرگی و کدر شدن پوست
تأثیر استرس بر پوست فقط به ایجاد جوش، التهاب و خشکی محدود نمیشود. یکی از نشانههای رایج آن، تیرگی و کدر شدن پوست است. در هنگام تنش، گردش خون کاهش مییابد، اکسیژن رسانی افت میکند و خواب باکیفیت جای خود را به بیخوابیهای مکرر میدهد. نتیجه این سه عامل، پوستی خاکستری یا زرد کمرنگ است که درخشش طبیعی ندارد.
راهکار: استفاده از محصولات روشنکننده و آنتیاکسیداندار مانند ویتامین C و خواب کافی، پوست را شادابتر میکند.
برای مقابله با تیرگی و کدری پوست، باید تمرکز را روی تحریک بازسازی سلولی و افزایش گردش خون بگذارید. ۲ تا ۳ بار در هفته با استفاده از محصولات حاوی اسید لاکتیک، لایه برداری ملایم انجام دهید. برای روشن شدن پوست از ماسک روشنکننده و سرم یا کرمهای حاوی ویتامین C استفاده کنید. تنظیم خواب و داشتن برنامه منظم استراحت شبانه برای بازسازی سلولی ضروری است. ماسک های روشنکننده با فرمولاسیون ملایم نیز به افزایش شفافیت و رفع کدری پوست کمک می کنند.
۵. چین و چروک و پیری زودرس
تأثیر استرس بر پوست میتواند به شکلی عمیقتر ظاهر شود. استرس مزمن تولید بیش از حد رادیکالهای آزاد را به دنبال دارد. این مولکول های ناپایدار روند طبیعی بازسازی پوست را دچار اختلال می کنند. همچنین در طولانی مدت باعث کاهش تولید دو عامل اصلی استحکام و انعطافپذیری پوست یعنی کلاژن و الاستین می شوند. نتیجه این فرآیند، بروز پیری زودرس، از بین رفتن قوام پوست و ایجاد خطوط ریز است.
راهکار: استفاده از محصولات ضدپیری مانند رتینول، پپتیدها و همچنین ماساژ صورت برای بهبود جریان خون مفید است.
برای کاهش علائم پیری ناشی از استرس استفاده از محصولات حاوی آنتیاکسیدانها مانند ویتامین C، E و نیاسینامید توصیه می شود. مصرف محصولات حاوی رتینول نیز برای افزایش بازسازی سلولی و کاهش عمق خطوط ریز لازم است. ترکیبات کلاژنساز نظیر پپتیدها و هیالورونیکاسید نیز تقویت ساختار پوست را به همراه دارند. برای مقابله با پیری زودرس پوست ناشی از استرس، استفاده از یک کرم شب ضدچروک یا سرم ضدپیری که ترکیبی از رتینول، آنتیاکسیدانها و محرکهای کلاژنسازی باشد، انتخابی مؤثر و هدفمند است.
۶. ریزش ابرو و مژه
تأثیر استرس بر پوست محدود نمیشود؛ بلکه میتواند فولیکولهای مو، بهویژه در نواحی حساس مانند ابرو و مژه را نیز درگیر کند. استرس مزمن منجر به ایجاد اختلال در چرخه طبیعی رشد مو شده و فولیکول ها را به صورت زودرس وارد فاز استراحت و ریزش می کند.
راهکار: استفاده از سرمهای تقویتی ابرو و مژه و مکملهای حاوی بیوتین با مشورت پزشک توصیه میشود.
برای مهار ریزش ابرو و مژه ناشی از استرس استفاده از سرمهای تقویتکننده ابرو و مژه حاوی پپتیدها، بیوتین، ویتامین E و روغن کرچک توصیه می شود. برای تغذیه فولیکولها و تحریک رشد مجدد ابرو و مژه ها نیز لازم است از یک رژیم غذایی متعادل شامل پروتئینها، آهن، زینک و ویتامینهای گروه B پیروی شود.
۷. تیره شدن دور چشم و پف
تأثیر استرس بر پوست در نواحی حساس مانند اطراف چشم بسیار مشهود است. از بارزترین نشانههای این وضعیت، تیرگی و پفکردگی زیر چشمها است. کاهش کیفیت و اختلال در خواب و افت گردش خون به تیره، کبود یا خاکستری شدن اطراف چشم ها منجر می شود. همچنین استرس مزمن، احتباس آب در بافتهای زیر چشم و در نهایت ایجاد ظاهری پف آلود را به همراه دارد.
راهکار: استفاده از کرمهای دور چشم حاوی کافئین و کمپرس سرد میتواند مؤثر باشد.
کرم یا ژل دور چشم ضدتیرگی با ترکیباتی مانند کافئین، نیاسینامید، رتینول ملایم یا پپتیدهای روشنکننده بهترین انتخاب برای کاهش تیرگی دور چشم ناشی از اضطراب است. کرم یا ژل های دور چشم حاوی کافئین به افزایش گردش خون و کاهش پف و کرم های حاوی رتینول به روشن کردن نواحی تیره کمک می کنند. برای کاهش التهاب و تحریک جریان خون، انجام ماساژ سرد با کمک رولر یخی یا قاشق سرد نیز توصیه می شود.
۸. خارش، اگزما یا کهیر عصبی
تأثیر استرس بر پوست گاهی به شکل واکنشهای التهابی شدید مثل خارش، اگزما یا کهیر عصبی ظاهر میشود. در استرس مزمن، سیستم ایمنی بدن دچار اختلال در عملکرد و آزاد شدن هیستامین می شود که علائمی مانند خارش، قرمزی، خشکی و بروز بثورات پوستی را در پی دارد.
راهکار: استفاده از کرمهای ترمیمکننده، پرهیز از مواد حساسیتزا و مراجعه به پزشک متخصص پوست در موارد شدید توصیه میشود.
برای تسکین این عوارض پوستی از ترکیب مراقبت پوستی و تکنیکهای آرامسازی کمک بگیرید. در این موارد استفاده از کرمهای ضدالتهاب حاوی ترکیباتی مانند بیزابولول، زینک، کالاندولا یا عصاره جو دوسر توصیه می شود. همچنین لازم است از محرکهای شناختهشده مانند شویندههای قوی، لباسهای زبر و آب داغ پرهیز کنید. تکنیکهایی مثل مدیتیشن، یوگا، موسیقی درمانی یا تنفس عمیق نیز به کاهش علائم کمک می کنند. برای درمان فوری و مؤثر اگزما و کهیر عصبی، به کارگیری یک کرم ترمیمکننده پوست آسیبدیده با فرمولاسیونی ضدالتهاب و التیامبخش میتواند موثر باشد.
۹. چرب شدن کف سر و ریزش مو
استرس مزمن میتواند مستقیماً بر سلامت پوست سر و فولیکولهای مو تأثیر بگذارد. در شرایط استرسزا، میزان ترشح سبوم (چربی طبیعی پوست سر) افزایش مییابد، که این موضوع نهتنها باعث چرب شدن بیشازحد کف سر میشود، بلکه محیطی مناسب برای رشد باکتری و التهابات پوستی فراهم میکند. همزمان، استرس با اختلال در چرخه طبیعی رشد مو، ریزش موقتی و حتی گسترده موها را به دنبال دارد.
راهکار: برای کنترل این مشکل، استفاده از شامپوهای تخصصی ضدریزش با خاصیت کنترل چربی مانند محصولات حاوی زینک پیریتیون یا سالیسیلیک اسید توصیه میشود. در کنار آن، بهرهگیری از روغن تقویتکننده پوست سر حاوی ترکیبات ضدالتهاب و مغذی، میتواند به تسکین پوست سر، تغذیه فولیکولها و پیشگیری از ریزش مو کمک کند. از شستوشوی بیشازحد موها بپرهیزید تا چربی طبیعی پوست سر از بین نرود.
۱۰. شکنندگی و آسیبپذیری ناخنها در اثر استرس
تأثیر استرس تنها به پوست و مو محدود نمیشود، بلکه ناخنها نیز در شرایط استرسزا دچار آسیب میشوند. اضطراب مزمن باعث اختلال در جذب مواد مغذی و کاهش سطح ویتامینها و عناصر ضروری مانند بیوتین، زینک، و ویتامینهای گروه B میشود؛ که نتیجه آن، شکنندگی، لایهلایه شدن و رشد کند ناخنهاست.
راهکار: استفاده از مکملهای تخصصی مو و ناخن حاوی ویتامینها و مواد معدنی ضروری، به بازسازی و تقویت ساختار ناخنها کمک میکند.
همچنین برای محافظت از ناخنها در برابر خشکی و مواد شیمیایی، از کرمها و روغنهای تقویتکننده ناخن و کوتیکول استفاده نمایید. استفاده منظم از این محصولات میتواند در حفظ رطوبت، افزایش استحکام و بهبود ظاهر ناخنها نقش مؤثری داشته باشد.
کلام آخر
در این مطلب به بررسی تأثیر استرس بر پوست و موضوع مراقبت از پوست در شرایط استرس پرداختیم. همانطور که گفته شد، استرس بخش جدایی ناپذیر از زندگی بوده و اثرات آن بر ارگان های داخلی و خارجی بدن اجتناب ناپذیر است. آنچه به کاهش اثرات استرس بر پوست کمک می کند، افزایش آگاهی، شناخت اثرات و انتخاب یک روتین مراقبتی مناسب برای مقابله با هر یک از آن ها است. هرچند نمی توان از اثرات استرس بر پوست و مو اجتناب کرد، اما می توان میزان آن ها را به حداقل رساند. زیبایی پوست در گروی عوامل بیرونی و درونی است. کنترل استرس، افزایش آرامش و داشتن خواب کافی و رژیم غذایی مناسب از جمله مواردی هستند که از درون به زیبایی و افزایش سلامت و شادابی پوست شما کمک می کنند. در کنار این موارد، انتخاب درست محصولات پوستی و گنجاندن آن ها در روتین مراقبتی روزانه بهترین راه حل برای حفظ زیبایی ظاهری پوست هستند.
منابع
